05.realisatiecurveCMYK

We leven deze week – bewust of onbewust – toe naar Goede Vrijdag: de dag waarop de zoon van de God van de christenen onderweg is naar zijn grootste crisis. De crisis waarin hij verraden wordt door zijn meest intieme vrienden. De crisis waarin hij zich uiteindelijk – hangend aan het kruis – ook verlaten weet door zijn eigen vader, God. Die toffe, machtige vader, die alles kon, is op het meest eenzame moment van Jezus nergens te bekennen.

Daar bungelt hij nu. Zijn hele gewicht hangt aan de grote spijkers die door zijn handen en zijn voeten geslagen zijn. Die grote nagels die hem schijnbaar rechtop houden aan het kruis. Zijn hoofd begint al te hangen. Hij krijgt het niet meer rechtop.

Dit is niet te verdragen. De doornen in zijn hoofd, die de kroon moesten voorstellen die zijn berechters hem toewensten, voelt hij al lang niet meer. Soms ziet hij nog een rode druppel voor zijn ogen naar beneden vallen. Dat moet zijn eigen bloed zijn, maar het is niets vergeleken met de pijn die hij door zijn hele lichaam voelt trekken. Een pijn die in golven komt. Het zwelt aan en bereikt een hoogtepunt en daarna ebt het langzaam weg. Totdat de volgende pijngolf aanrolt. Hij probeert het met zijn adem te reguleren. Blazen en zuchten als het op z’n ergst is. Zal dit aanhouden? Tot? Tot wanneer? Tot hij dood is? Laat het dan vooral snel voorbij zijn. Is dit het laatste? Eindigt hij zo? Is er niemand die hem te hulp zal schieten? Waar is zijn vader die er altijd was? De vader in wiens verwachtingen hij al die tijd had voorzien? Een heel leven in het teken van de aspiraties van zijn vader! Waar is die almachtige man, nu de nood het hoogst is?

Dit is de volkomen eenzaamheid. Het dringt langzaam en pijnlijk tot hem door. Er is niets en niemand die hem nog te hulp zal komen. Die hem nabij zal zijn, nu zijn pijn en verdriet te groot zijn om alleen te dragen. Uitgerekend nu, is hij uiteindelijk echt alleen.
Hij stelde zijn hele leven in dienst van anderen. In ruil voor wat? Had hij er iets voor terug verwacht?
Nee, eigenlijk niet.
Maar dit … Nee dit had hij niet verwacht.
Dit had hij niet voorzien.
Dit had hij niet verdiend.
Hij wil er niet eens aan denken hoe het eruit ziet nu.
Hoe hij hier hangt. Vrijwel naakt aan een houten kruis.
Zijn trots is gebroken. Er is alleen maar pijn. Fysieke pijn in al zijn vezels. Pijn ook in zijn hart en in zijn ruggengraat …
Zo voelt het om verlaten te zijn. Om te weten dat je helemaal alleen bent. Je te realiseren dat niemand een vinger uitsteekt.
De pijn in zijn botten en spieren wordt zo groot dat het zelfs zijn verdriet overstemt. Het verdriet om het leven dat hij heeft geleefd. De waarden waar hij voor stond. En dat het nu zo eindigt. Dat het kennelijk niets betekende.
In een ooghoek ziet hij Maria op haar knieën liggen. Hij kijkt haar expres niet aan. Hij kan het er niet meer bij hebben. Hij verlangt naar de bewusteloosheid die dit alles uit zal doven.

En zo sterft de hoogbegaafde jonge man na een doodsstrijd van zes lange uren op de heuvel van Golgotha.
Alleen.
Het is niet zo lang geleden dat hij werd toegejuicht door de mensenmassa en werd onthaald als een koning.

"De mythe werd een mens als jij en ik."

Het is een gruwelijk verhaal. Een heel verdrietig verhaal. De dood van Jezus paste niet bij het leven dat hij leidde. Dat maakt het verhaal van Goede Vrijdag ook zo bijzonder. Wat Jezus, de held in dit verhaal, ook doorstond in zijn leven, wat hem ook tegen zat, wat hem ook ten deel viel … Altijd was daar die vader met zijn grootse perspectief. Hij had een vader waar hij altijd op bouwen kon, waar hij altijd mee in gesprek was. Tot vanochtend 9 uur. Toen het onvoorstelbare gebeurde. Uitgerekend toen heeft zelfs zijn vader hem verlaten.

Vanuit een psychologisch perspectief zou je kunnen zeggen dat Jezus, de jongen, op dat moment volwassen wordt. De kindertijd is voorbij.
Hij is dan 33 jaar.

De mythe werd een mens als jij en ik.

Aan het kruis sterft het kind om plaats te maken voor de volwassene en voor het goddelijke in hemzelf.
Dat is psychisch noodzakelijk.
Het moet gebeuren.
Het kind moet verraden en verlaten worden om volwassen te kunnen worden.
Dat geldt voor iedereen.

De overgang naar de volwassenheid gaat in veel culturen gepaard met verraad en pijn in een geritualiseerde “overgang”. De rituelen kennen een schema waarin het kind door de vertrouwde omgeving wordt verstoten of er uit wordt weggehaald. Het krijgt een lastige, vaak ook fysiek pijnlijke opdracht om te volbrengen waarbij het helemaal op zichzelf aangewezen is. Het ritueel eindigt wanneer het kind als volwassen man of vrouw terugkeert bij de groep.

In onze cultuur stellen we dat moment zo lang mogelijk uit. Westerse ouders plaveien oeverloos het pad voor hun kinderen zodat die ofwel nooit ofwel veel te laat leren hoe het is om je eigen weg te banen.

In deze zelfde welzijnscultuur, coachen we elkaar zo lang mogelijk weg van de verlatenheid en weg van de pijn. Klant weer voor even blij, en coach tevreden met de positieve feedback. Zo houden ze elkaar keurig in balans in het land van de kinderlijke idealen. Stil maar kindje, slaap zacht. Je hebt het verdiend.

"Er is geen volwassenheid zonder het paradijs te verlaten."

Welke ouder, welke coach realiseert zich dat we elkaar zo afhouden van een noodzakelijke sprong in onze ontwikkeling. De sprong naar volwassenheid.
De overgang die alleen gemaakt kan worden als we weten wat het is om verlaten en verraden te worden door degenen op wie we het meest vertrouwden.

De jongen moet een man worden.
Het meisje moet een vrouw worden.
Er is geen volwassenheid, geen individuatie, zonder het paradijs te verlaten en het woud der verschrikkingen door te trekken.
Werkelijk volwassen worden geschiedt langs ervaringen die ten diepste pijnlijk en eenzaam zijn. Dat is de Reis van de Held.
Daarin kun je niet anders dan leren om te vertrouwen op het deel in jou dat ondanks dat overeind blijft.
Het is een noodzakelijk trauma, dat je dient te integreren in je biografie teneinde de betekenis te zien voor wie en wat je daardoor in jezelf gevonden hebt: het goddelijke in jezelf.

De psychiater Carl Jung zou hier gezegd hebben dat in onze cultuur de meeste mensen deze weg niet durven te gaan. Ze deinzen terug voor hun bestemming uit angst voor wat ze daarvoor moeten doorstaan.

Er zijn een heleboel redenen waarom de sterfdag van Jezus, ondanks de gruwelijke geschiedenis, toch Goed wordt genoemd. Je vindt ze als je even googlet.
Maar, je zou Goede Vrijdag ook Goed kunnen noemen omdat het verhaal de noodzakelijke overgang naar de psychische volwassenheid tot thema heeft. Het verhaal van Pasen is een ultieme coming-of-age-story.

We groeten jullie allen, deze dagen.
En zeker degenen die alleen zijn, verlaten zijn en denken dat ze niet meer verder kunnen omdat ze verraden zijn door hun liefsten. Dat kun je wel!
Na de nacht volgt de dag.
Altijd en voor iedereen.
Dat is een natuurwet.
In alle dimensies van de tijd.

Liefs,
always on your side

Loek & Margreet