16.rouw Verwerking 500×360

Het zijn de donkere dagen voor kerstmis

Omringd door felverlichte bomen en huizen, hoorden we dit weekend dat twee van onze coaches hun levenspartner verloren aan de dood.

Nu de Sint vertrokken is, verandert zo’n beetje per dag de aanblik van de huizen en de straten. Zowel binnen als buiten worden steeds meer gevels, bomen, vensters, potten, planten en voordeuren voorzien van kleine betoverende lichtjes die dapper de steeds vroeger invallende donkerte weerstaan.

Kerstverlichting noemen we het in dit van oorsprong christelijk – georiënteerde land. Maar de traditie om juist in deze tijd van het jaar het licht te vieren is veel ouder dan de kerst-traditie zelf.
Lang voordat de christenen besloten om het kerstfeest in het midden van de winter te vieren, verjaagden de Germanen al rond 21 december het boze en begroetten het licht (met de midwinter of joel(jul)-feesten). Natuurlijk werd dat gevierd op de dagen dat het hier, in onze contreien het donkerst was.

Daarbij aansluitend, kozen in de 4de eeuw na Christus keizer Constantijn de Grote plus de „bevrijde bisschoppen” ervoor om de geboorte van Jezus in deze periode te programmeren. Hij werd immers door hen gezien als het licht van de wereld en – how conveniant – eind december was toch al een feestperiode met bijhorende werkvrije dagen (toen al!).

Meteorologisch begint de winter op 21 december. Gemiddeld gezien is het dan in dit werelddeel de kortste dag, maar hier – in Nederland – vindt de vroegste zonsondergang al eerder plaats, rond 12 december. En de laatste zonsopkomst vindt zo’n beetje rond 30 december plaats.
Als we spreken van de donkere dagen voor kerst verwijzen we dus naar de donkerte die we letterlijk tussen 12 en 30 december ervaren en die we compenseren met een oriëntatie op licht. Maar we verwijzen misschien ook naar een donkerte in onszelf. Naar de dingen in onszelf die wel verlangen naar het licht maar er ook bang voor zijn. En naar de dingen in ons waar we verdriet van hebben. Naar onze wanhoop, onze angst. Naar alles waarvan we hopen dat het ooit door het licht omarmd en verwarmd kan worden. Maar die nu nog kil voelen en duister.
Kerst zou je kunnen zien als de christelijke variant van een universeel verlangen naar licht.

De donkere dagen voor kerst is een metafoor voor de donkerte die vooraf gaat aan dat eerste sprankje licht dat belooft dat het beter kan worden, dat het anders kan zijn. Stil maar, wacht maar. Alles wordt nieuw. De hemel en de aarde.

Tijdens deze donkere dagen voor kerst stonden twee van onze coaches hun levenspartner af aan de dood. Twee mooie dappere vrouwen gaan hun eerste gang van de rouw tijdens de donkerste dagen van het jaar.
En wij? Wij staan met lege handen. De lege handen van degenen die nabij blijven als er niets te helpen valt. Als je niets kunt doen. Omdat de dood niet omkeerbaar is. Omdat er niets meer „op te lossen” valt of te genezen.

Met alle liefde en licht in ons hart zijn we bij degenen voor wie deze donkere dagen nog donkerder zijn dan voor anderen. En we denken aan onze twee gezellen-in-opleiding die deze dagen afscheid nemen van een deel van zichzelf. We denken ook aan Regilio, onze gemotiveerde en gepassioneerde LPC-student, die dit jaar zelfgekozen het leven verliet. We denken aan zijn vrouw en aan zijn kinderen.
We weten dat er uiteindelijk, aan het einde van de crisis, de chaos, het dal, de tunnel, voor iedereen weer voorzichtig licht schijnt, hoe klein of hoe flakkerend dan ook – vooral als je het niet meer verwacht. Maar wanneer dat is en hoe dat eruit ziet: dat weten we niet.

We verlangen naar licht. Deze dagen meer dan ooit. Deze dagen ook speciaal voor hen. Voor Chantal, voor Wilma, voor het gezin van Regilio.

Maar kunnen jij en ik nabij blijven zolang het donker is? Misschien is dat nog de grootste kunst. In verbinding te blijven terwijl je ook niet weet hoe het verder moet of kan. Nabij, met lege handen. In verbinding – ook als het donker is.

This Post Has 3 Comments

  1. JWMKreuger

    Ontroerende tekst Margreet, en wat een verdriet! Je schrijft over ‘met lege handen staan’. Als we met ont-zettend verdriet worden geconfronteerd, hoor ik ook vaak zeggen dat we ‘er geen woorden voor hebben’. Beide uitdrukkingen lijken een verlegenheid met de situatie uit te drukken. Wat kan ikzelf nog doen, zeggen?

    Je schrijft ook over het aankomende kerstfeest. In de stalletjes zien we straks weer de drie koningen naar voren schuiven. Die koningen zijn in het verhaal magiërs. Zij worden als echte wijzen gedreven door waarnemingen in de buitenwereld, in dit geval een ster die zij volgen. Als zij na aankomst in Bethlehem hun geschenken hebben gegeven staan ze ook letterlijk met lege handen. Juist daardoor zijn ze in staat om het pasgeboren kind en de betekenis ervan te ontvangen. De echte koning in het verhaal, Herodes, heeft zijn handen vol met kwesties van macht en aanzien. Hij voelt zich door de pasgeborene zo bedreigd dat hij alle jongetjes van twee jaar en jonger laat doden.

    Voor mij zijn ‘met lege handen staan’ en ‘er geen voor woorden hebben’ mooie, aansprekende beelden en boodschappen. Ik hoef niks te zeggen, kan nog veel doen. Mijn handen leeg maken, mijn hart openen. Meer zoals de wijzen openstaan voor de buitenwereld, voor de ander. Minder met mijzelf bezig zijn. Dan zie en voel ik nu ook het grote verdriet van Chantal en Wilma en hun naasten. Ik leef met hen mee en wens hen in deze donkere dagen alle sterkte.

    Jeroen Kreuger

  2. JWMKreuger

    Ontroerende tekst Margreet, en wat een verdriet! Je schrijft over ‘met lege handen staan’. Als we met ont-zettend verdriet worden geconfronteerd, hoor ik ook vaak zeggen dat we ‘er geen woorden voor hebben’. Beide uitdrukkingen lijken een verlegenheid met de situatie uit te drukken. Wat kan ikzelf nog doen, zeggen?

    Je schrijft ook over het aankomende kerstfeest. In de stalletjes zien we straks weer de drie koningen naar voren schuiven. Die koningen zijn in het verhaal magiërs. Zij worden als echte wijzen gedreven door waarnemingen in de buitenwereld, in dit geval een ster die zij volgen. Als zij na aankomst in Bethlehem hun geschenken hebben gegeven staan ze ook letterlijk met lege handen. Juist daardoor zijn ze in staat om het pasgeboren kind en de betekenis ervan te ontvangen. De echte koning in het verhaal, Herodes, heeft zijn handen vol met kwesties van macht en aanzien. Hij voelt zich door de pasgeborene zo bedreigd dat hij alle jongetjes van twee jaar en jonger laat doden.

    Voor mij zijn ‘met lege handen staan’ en ‘er geen voor woorden hebben’ mooie, aansprekende beelden en boodschappen. Ik hoef niks te zeggen, kan nog veel doen. Mijn handen leeg maken, mijn hart openen. Meer zoals de wijzen openstaan voor de buitenwereld, voor de ander. Minder met mijzelf bezig zijn. Dan zie en voel ik nu ook het grote verdriet van Chantal en Wilma en hun naasten. Ik leef met hen mee en wens hen in deze donkere dagen alle sterkte.

    Jeroen Kreuger

  3. Veronique van Dillen

    Chantal, Wilma, de familie van Regilio, en alle anderen die verdriet te dragen hebben in deze donkere dagen. Met hart en ziel verbind ik me met jullie middels deze zorgvuldige woorden van Margeet en Jeroen.

    Heel veel sterkte,
    Veronique van Dillen

Geef een reactie