015 2000×1515
Als je er zeker van kunt zijn dat je er heelhuids uitkomt, er misschien zelfs beter van geworden bent, wat heb je dan gegeven?
Als je springt in de wetenschap dat er altijd armen zijn om je op te vangen, dan spring je niet echt.
J. Hillman, p. 84

Dit is deel 2 van de blog ‘De scherven van de Anima’. Mocht je deel 1 nog niet gelezen hebben, klik dan hier.

De oude man kwam terug met een kan vol ijskoud water, een karaf rode wijn en een houten plank met bergkaas, gesneden worst, kleine zure augurkjes en brood. Hij zette alles op een houten tafel die weliswaar op het balkon stond, maar niet in de schaduw. De namiddagzon kroop precies onder het overstek van de hut door en zette de tafel met de twee stoelen in een warm en genadig licht.

Hij gebaarde naar de tafel. “Neem,” zei hij “en stel dan je vraag.”
Hij vulde haar glas en het zijne: “Lechajim! Op het leven.”

Eva Luna voelde zich onverwacht goed, geliefd en welkom Ze verlangde naar alles dat hij haar aanbood, maar ze haperde bij zijn uitnodiging om haar vraag te stellen.
“Ik heb geen vraag,” zei ze, maar ik ben blij dat ik hier bij u mag zijn.
“Natuurlijk is er een vraag,” antwoordde hij.
“Anders was je hier niet.
Vertel me, wat leeft er in jouw hart?”

“Het spijt me,” zei Eva Luna.
“Ik heb geen vraag. En wat er in mijn hart leeft … .”
Ze aarzelde.
“Dat is verdriet om wat voorbij is en dat niet meer terug kan komen. Om iets dat stuk is en voor mij niet meer gelijmd hoeft te worden.”

De oude man knikte.
“Tussen heel en gelijmd zit een groot verschil. Een heel belangrijk verschil ook.
En jij kiest voor de scherven. Hoor ik je goed?
Daar kunnen we het later over hebben.
Eerst wil ik weten wat jouw vraag is.
Neem je tijd.”

Voor Eva Luna echter waren de zaken de afgelopen dagen grotendeels duidelijk geworden.
Er was ordening ontstaan in haar hoofd.
Had ze een vraag?
Nee.
Ze had haar besluit genomen.
Thuis gekomen zou ze afronden met Sol. Ze zou hem uitleggen dat ze zich met hem geen liefde voor een zesje kon voorstellen. Dat zou hij meteen begrijpen. Hij was degene die als eerste – jaren geleden – had geroepen over alles-of-niets.
Nu hun liefde niet meer “alles” bleek te zijn, zou hij zachtjesaan toch ook zijn conclusies hebben getrokken.  

Ze zocht naarstig in zichzelf naar de vraag die ze bij zich zou moeten dragen, maar ze vond hem niet. Ze voelde zich leeg en bezeerd.

"Wat geeft het vertrouwen levenskracht, reden van bestaan?”

“Het spijt me zo,” zei ze tegen de oude man.
“Ik heb geen vraag, ik denk dat ik rouw om wat er verloren is gegaan.”

Hij gebaarde met zijn arm naar achteren.
“Ik kan je niet helpen met wat er ooit was en wat er nu niet meer is. Dat ligt al vast in de tijd.
Ik wil van je horen welke vraag er in je leeft als het over “nu” gaat en over wat hierna komt.”

Eva Luna probeerde verstandig te antwoorden, maar de tranen braken opeens door haar woorden heen. 
“Wat er “nu” is?
Dat is pijn, dat is boosheid, onbegrip, verdriet.
Ik weet niet hoe ik verder moet.
Ik weet niet hoe ik verder wil.
Ik weet niet hoe ik verder kan.
Ik zou willen dat het nooit gebeurd was.
Mijn toekomstdroom ligt in stukken voor me.
Ik was hier niet op bedacht.
Ik blijf wel lopen, maar ik ben nergens meer naar onderweg.
Naar niets niet,
naar niemand niet.”

De oude man knikte en schonk hen beiden nogmaals een glas wijn in.
Daarna deed hij er het zwijgen toe.

Eva Luna wendde haar gezicht naar het licht en kalmeerde.

Uiteindelijk begon de oude man te spreken.
Langzaam, bedachtzaam, alsof hij twijfelde of ze het horen wilde.

“Mijn kind,” zei hij.
“Ik hoor jouw verhaal.
Het is het verhaal van jou, en van mij en van anderen.
Je hebt in jouw leven iemand gevonden die je vertrouwde.
Je vertrouwde hem, je vertrouwde jullie relatie en je vertrouwde jezelf in die relatie.
Je hebt een deel van jezelf prijsgegeven, omdat je vertrouwde.
Hij kent een deel dat niemand kent.”

Eva Luna knikte voorzichtig.

“Vertrouwen is een kostbaar woord.
Het is als een orchidee in een bergweide.
Lang niet iedereen vindt het.
Maar jij hebt het gevonden.
Je hebt het gekoesterd en je hebt ervan genoten.
Maar – denk eens met me mee:
Wat maakt dat vertrouwen er kan zijn?
Wat geeft het vertrouwen levenskracht, reden van bestaan?”

Eva Luna keek hem twijfelend aan.

"Verraad is de prijs die je betaalt voor vertrouwen?"

“Het is misschien niet wat je horen wil, mijn kind.
Maar zonder “verraad” bestond “vertrouwen” niet.
Die twee kunnen niet zonder elkaar.
Ze verliezen hun betekenis zonder hun tegenstrever.

De berg-orchidee groeit alleen in gebieden waar het koud is, waar sneeuw is en ijzel en weinig voeding. Het heeft de schaarste nodig om te kunnen bloeien.”

Eva Luna huiverde op haar stoel.
“Ik wil u niet tegenspreken meester, zei ze. Maar ik ken verraad.
Ik weet hoe het is om verlaten en bedrogen te worden.
Ik kan het alleen van hem niet verdragen. Uitgerekend van hem niet.
Ik kan mijn leven ook zinvol maken in mijn eentje.
Het is vertrouwen of het is niks.”

De oude man aarzelde.
Het bleef minutenlang stil.
Eva Lena kreeg het ongemakkelijke gevoel dat ze tekort schoot, al had ze geen idee waarin.

Na een ruim kwartier hernam de oude man het woord.

“Mijn kind,” zei hij opnieuw.
Als je oprecht vertrouwen wilt toelaten in je leven, dan krijg je de mogelijkheid van verraad erbij.
Het een bestaat niet zonder het ander.
Zij krijgen betekenis door elkaar.
Je bent in het paradijs geweest en je bent eruit verdreven.
Dat moest gebeuren.
Je kunt alleen verraden worden als je vertrouwde.
Je wordt niet verraden door vijanden, maar door geliefden.
Verraad is de prijs die je betaalt voor vertrouwen.
Rouw is de prijs die je betaalt voor de hechting.

Ik zie je tranen, maar ik ben blij dat het is gebeurd.
Het is de beste kans die je in dit leven krijgt om volwassen te worden.

Word iemand, word volwassen.
Leef!
Het kind moet verraden worden.
De man, de vrouw, zij moeten verraden worden.
De eenheid moet geschonden worden.
Alleen zo leer je het onverwoestbare deel in jouzelf kennen.
Alleen zo leer je op een volwassen manier een intieme relatie met een ander aan te gaan.

Omdat je leert vertrouwen op jouw zelf.
Omdat je ervoor kiest om te vertrouwen op de Ander,
met het volle bewustzijn dat je opnieuw verraden zou kunnen worden.
Pas dan, is jouw vertrouwen iets waard.
Pas dan krijgt het echt betekenis.
Pas dan, gaat het paradijs weer voor je open.”

De oude man zweeg opnieuw.
Eva Luna merkte dat ze haar adem had ingehouden.
Ze voelde dat ze op een ongekende manier de les werd gelezen, maar de man bleef zacht naar haar. Ze kon geen boosheid bespeuren en geen afwijzing.
Ze durfde zich nauwelijks te verroeren.

Na een paar minuten hervatte hij.

"Scherven die blijven liggen representeren niets anders dan een gebrek aan moed om uit het verleden een nieuw heden te creëren."

“Jij bent als een verlaten kind aan deze wandeltocht begonnen.
Ik wens je toe dat je hem als volwassene beëindigt.
Tussen heel en gelijmd ligt een groot verschil:
het is het verschil tussen kinderlijk verlangen en geleefde wijsheid.
Scherven die blijven liggen representeren niets anders dan een gebrek aan moed om uit het verleden een nieuw heden te creëren.”

En daar kon ze het mee doen.

“Drink je wijn op en ga.
Het is jouw leven, dat voor je ligt.”
Eva Luna kon nauwelijks bevatten wat er zojuist was gezegd.
Ze dronk haar glas wijn leeg en stond onzeker op.
Ze keek de oude man aan. Had ze hem teleurgesteld?

De oude man stond eveneens op en zocht met zijn hand steun bij de tafelrand.
Had hij nou tranen in zijn ogen?
Hij sloeg zijn beide armen kruislings voor zijn borst en maakte zoiets als een buiging.
“Dank je wel, mijn kind, dat je hier was.”
Ze maakte zoiets als een knikje met haar kin. Was het de bedoeling dat ze ook zou buigen?

Ze pakte haar rugzak op en liep wankelend weg van de hut, terug naar het pad.
Nog even en de zon zou ondergaan. Ze kon nog net de volgende hut bereiken bij daglicht als ze doorstapte.
De maan en de zon streden om voorrang in de hemel.
Na bijna tien minuten draaide ze zich om.
Zou hij haar nagekeken hebben?

Maar er was niets meer, anders dan een alpenweide met een paar orchideeën, voor wie het wilde zien.

Bovenstaand verhaal is geschreven door Margreet Rierink, in gesprek met Loek Oudeman, die de laatste versie redigeerde.

Het verhaal is geïnspireerd op:

  • de Reis van de Held – het eerste onderdeel van de leergang Jungiaans Coachen, 
  • een belangrijk onderdeel van de leergang Rouw & Verlies (het verhaal van de gebroken vaas), 
  • de imaginatie van de Wijze Oude man op de Berg uit de module Imaginaties van de Leergang Jungiaans Coachen, 
  • en op het ongelooflijk mooie boekje van J. Hillman: Verraad en verlangen, beelden uit de archetypisch psychologie. Lemniscaat, 1984.

Lees dit prachtige, maar niet zo makkelijke boekje, als je wilt leren begrijpen hoe de energie van de anima er in Sol voor zorgt dat de lakens in de relatie met Eva-Luna krachtig worden opgeschud door verliefd te worden op een Ander. 

De anima-energie zorgt er tegelijkertijd voor dat Eva-Luna na het “verraad” vooralsnog niet van plan is om de zaak te lijmen, ze zet in eerste instantie de destructie voort. In het boekje van Hillman leer je begrijpen dat die, ogenschijnlijk verwoestende energie van de anima, uiteindelijk gericht is op iets hogers: de volwassenheid die opnieuw toegang verschaft tot het paradijs. Zoals het bos pas weer nieuwe soorten kan laten groeien, nadat het door een heftige bosbrand eerst is vernietigd.

Natuurlijk is dit verhaal ook gebaseerd op onze eigen verhalen en de verhalen die door studenten en cliënten aan ons zijn verteld. Dus, mocht je jezelf herkennen in Eva-Luna of in Sol. Wees gerust. Dit verhaal gaat niet over jou en tegelijkertijd helemaal over jou.

We groeten je!

Zet de ene voet voor de andere.

Loek & Margreet

J. Hillman - Verraad en verlangen

Wil je naar aanleiding van deze blog het boek Verraad en verlangen van J. Hillman aanschaffen? Dat kan. Wij hebben een partnerschap met Bol.com. Klik op de afbeelding en je gaat rechtstreeks naar hun website. Zij regelen ervoor dat je het boek zo snel mogelijk in huis hebt.