Reis Van De Held

Dit verhaal gaat over Henk en Hella,
en over jou en over mij.

Even voor de goede orde: Henk en Hella kennen elkaar helemaal niet.
Waar het hier om gaat, is dat wij hen kennen. En jij ook. 

alles onder controle – niets aan de hand

Voor zowel Henk als voor Hella geldt dat zij hun leven goed tot redelijk voor elkaar hebben. Ze hebben totnutoe gedaan wat ze van zichzelf verwachtten, of ze zijn daar in elk geval druk mee bezig. Ze hebben doelen, ze maken die SMART, en staan aan het roer van hun eigen bestaan.
Dat denken ze in elk geval. Ze weten beiden niet of dat, wat ze bereikt hebben, werkelijk past bij wie ze eigenlijk zijn, of dat ze de dromen en verwachtingen van een ander aan het waarmaken zijn.
Dat geeft ook niet. Want ze weten het oprecht niet.
Wat niet weet wat niet deert.
Ze hebben er geen last van.
Ze hebben er geen bewustzijn op.
En dat waar je geen bewustzijn op hebt – dat bestaat ook niet. Niet in de belevingswereld.
Hoe we het leven beleven, daarvan denken we nu eenmaal dat dat de werkelijkheid is.

So far so good.

tegenslag 

Maar natuurlijk doet zich in dat redelijk tevreden bestaan iets voor.
Zowel in dat van Henk als in dat van Hella.
Ze denken dat het van buiten komt. Ze denken dat het hen overkomt.
Ze balen ervan want het verstoort de rust.
Het kan van alles zijn: een verliefdheid op een ander, verlaten of bedrogen worden, iets doms doen op een onbewaakt moment, ziekte, tegenslag, faillissement, een dringend beroep dat er op hen gedaan wordt door een ander. You name it.
Het kan letterlijk van alles zijn. 1)

Maar noch Henk, noch Hella willen in eerste instantie zien dat deze “toevallige” gebeurtenis voor hen van wezenlijk belang is. Natuurlijk niet. Het doet zich gewoon voor als willekeurige tegenslag.
Het lot dobbelt met de ogen dicht en nu zijn zij aan de beurt. Wat kunnen zij daar nu aan doen? 

Maar ze hebben beiden flink last van de gevolgen ervan. Ze ervaren onrust en ongemak.
Henk negeert dat alles gewoon. Dat is zijn manier. “Als ik er geen aandacht aan besteed, dan bestaat het ook niet,” – zoiets.
Hella gaat er anders mee om. Zij gaat op internet zoeken naar iets dat belooft om haar onbalans om te zetten in de rust waar ze naar terug verlangt. Ze vindt yoga, mindfulness, retraites in de zon die haar beloven in een paar dagen bij haar unieke zelf en haar eigen kracht uit te komen, workshops, detox-kuren, zelf-hulpboeken, helende stenen en effectieve mantra’s. Hella zit op Facebook en op Instagram en nadat ze een paar keer gegoogled heeft, krijgt ze dagelijks alle wonderbaarlijke oplossingen voor haar “probleem” via aansprekende advertenties voorgeschoteld. Zij leeft, net als jij en ik, in een wereld die de leugen hoog houdt dat alles te fiksen valt (en ook nog in een paar dagen) ofwel gewoon te koop is. 

fate?

Wat Henk en Hella (nog) niet weten is dat hun ongemak niet van buiten is gekomen maar uit henzelf. Het is hun (gezonde!) anima die zich roert en die onrust stookt. Dat doet die anima heel goed. De anima corrigeert daarmee de te grote dominantie die de animus in de psyche van zowel Hella als Henk heeft ingenomen. 2)

“Until you make the unconscious conscious, it will direct your life and you will call it fate.”
– Carl Gustav Jung, 1875-1961. Zwitsers psychiater. 

In onze goed georganiseerde – op comfort en gemak gerichte cultuur – ervaren we de acties van de anima als hoogst ongewenst omdat ze voor chaos zorgen en voor discomfort (en bij Hella zelfs voor verdriet want in haar geval werd haar man verliefd op een ander terwijl zij niet beter wist dan dat hun huwelijk perfect was). Als reactie op het ontwrichtende werk van de anima, zal de animus in eerste instantie proberen om de effecten daarvan de kop in te drukken. De animus probeert de orde te herstellen, bijvoorbeeld door te ontkennen dat het is gebeurd zoals bij Henk, of – zoals bij Hella – door op internet naar een quick fix te zoeken. Ook een vorm van ontkenning trouwens.

Maar … dit is pas het begin.
Wat eerst nog onrust lijkt, zal, zowel bij Henk als bij Hella, vroeg of laat leiden tot afscheid, eenzaamheid, onzekerheid, angst. In grote of in kleine vorm. Het kan een orkaan worden of een flinke bries, maar de dingen raken van hun plaats. 
Er komt een moment dat de animus zijn alleenheerschappij in het leven van Henk en Hella op moet geven. Henk en Hella komen – misschien wel tegen wil en dank – terecht in een proces dat het beeld van henzelf, van de wereld en van het leven – aan het wankelen brengt.
Zij staan op het punt om de Reis van de Held te gaan maken. 3)
Maar dat weten ze nog niet.

de Reis van je leven

Die Reis kennen we allemaal. Het verhaal van die Reis is al duizenden malen verteld: in sprookjes, in films, in romans. In alle culturen, in alle tijden. Het is het universele verhaal van de mens die in zijn leven tot bewustzijn komt. Het is het verhaal van de mens die leert zien wie hij werkelijk is en die de waarde (of de betekenis) vindt van zijn bestaan. Voor dat grote goed betaalt hij met verlies, afscheid, eenzaamheid en offers en uitdagingen die hem grote angst inboezemen en waarvoor hij meermalen terug deinst. Tijdens de reis vraagt hij zich meermaals af wat er van zijn goede, oude leven geworden is. Waar is hij in verzeild geraakt?
De Reis van de Held is jouw verhaal en het mijne.

Mens te worden …

Hella blijkt uiteindelijk op dit onzekere pad de ene voet voor de andere te blijven zetten. Soms twee stappen naar achteren, dan weer drie vooruit. Maar uiteindelijk gaat Hella haar hele Reis. Ze ervaart het als oncomfortabel en haar onbalans wordt aanvankelijk alleen maar groter, maar iets in haar zegt haar dat ze niet meer terug kan, naar wie ze ooit was. Ze neemt de uitdaging aan. Ze vindt wie ze is en ze vindt de betekenis van haar Reis en haar bestaan. De herinnering aan de ontrouw van haar man blijft verdrietig en pijnlijk, maar ze kan uiteindelijk zien dat deze de opmaat vormde, de calling, van een Reis die ze in haar leven ten minste 1 keer moest maken. De Reis waarin ze werkelijk Mens werd. 

… of kiezen voor veiligheid

Henk raakt op zijn weg ontmoedigd. Hij lijdt aan de verliezen die zijn ooit zo rustige bestaan opeens hebben geraakt. Hij snapt niet waarom hem dit moest overkomen. Het verlies van zijn werk treft hem hard. Niet zozeer het verlies van inkomen – dat is namelijk goed geregeld. Maar de trouweloosheid van zijn bazen, aan wie hij jarenlang zo loyaal is geweest. Altijd ging zijn werk voor alles en zie nu hier. Stank voor dank. Hij gaat zijn leven zo organiseren dat het leven hem een volgende keer niet meer zo hard kan treffen. Nooit meer zal hij loyaal zijn aan een ander. Hij kijkt wel uit. Zijn animus neemt de regie terug. Hij gaat een leven leiden dat veilig is, maar dat hem tevens dwingt om een mindere, een kleinere, versie van zichzelf te leven. We weten nu nog niet hoe het Henk zal vergaan. Ofwel hij eindigt kleiner dan wie hij was, ietwat verbitterd en verzuurd, met enige wrok en met een uitgesproken, starre visie op de wereld en het leven. Ofwel zijn anima komt opnieuw tevoorschijn. Nog krachtiger dit keer. De anima zal deze keer aansturen op een regelrechte crisis. En Henk staat opnieuw voor de keus: ga ik het aan of niet. Grijp ik mijn kans op een vollediger en veelzijdiger leven? 4)

een Reis zonder shortcuts

De Reis van de Held is een ongelooflijk krachtige metafoor voor een proces waartoe elk mens in zijn leven meermalen wordt uitgenodigd. Het proces waarin een mens werkelijk volwassen wordt, waarin hij zijn (Jungiaanse) individuatie vorm geeft. Het proces waarin hij uit de idealisatie komt. Zowel ten aanzien van zichzelf als van zijn verleden. Een proces van vollediger worden. Langs een route die bezaaid is met tegenslag, angst, eenzaamheid en verlies. Maar ook met nieuwe perspectieven, nieuwe energie, nieuwe waarden en betekenis en onverwachte hulp uit onverwachte hoek.
Een Reis echter ook zonder shortcuts. Hier helpt geen zelfhulpboek of retraite of detox-kuur. Deze laatste kunnen wel ondersteunend zijn, maar de werkelijke ontwikkeling vindt slechts via een complex en diepgaand proces plaats.

en opeens werd het wel erg persoonlijk 

Voor ons (Loek & Margreet) persoonlijk kreeg deze Reis in de afgelopen maanden van de zomer van 2018 opeens een extra betekenis. De Reis van de Held staat als drie-daagse op het programma van de New Jung Academy. Dat programma planden en schreven wij reeds in het vroege voorjaar.
Toen konden wij niet vermoeden dat ook in ons eigen leven de anima de boel behoorlijk op stelten zou zetten.
Onze zomer was daardoor zowel zonovergoten als chaotisch en pijnlijk.
Er is een gezegde in de begeleidingswereld dat zegt dat je anderen niet kunt meenemen op een weg die je zelf niet gegaan bent.
Geloof ons.
We have been there.
Recently
.

We zijn de chaos nog aan het opruimen 🙂 en proberen de betekenis te vinden die op ons wacht. Het mysterie moet nog onthuld worden, maar we vertrouwen erop dat dat zal gebeuren.
Zolang we de ene voet maar voor de andere blijven zetten en de draken en de slangen in het bos niet uit de weg gaan.
Zolang we bereid zijn te leren om anima en animus in gelijkwaardigheid te laten samenwerken in plaats van elkaar te overheersen.

Wie zijn Henk en Hella? 

Twijfel je trouwens nog wie Hella en Henk zijn?
Je kent ze beter dan je denkt.
Hella en Henk leven in jou en in mij.
In Loek, in Margreet, in Caroline, Josee, Yasmin, Col, Laurens, in iedereen.

In september 2018 start een driedaagse die helemaal gewijd is aan de Reis van de Held. Dit programma onderzoekt zowel jouw eigen persoonlijke ontwikkeling (jouw Reis) alsook alle Jungiaanse levensprincipes die hierin zichtbaar worden.
Daarbij biedt deze 3-daagse je volop handvaten om cliënten langs een niet-cognitieve weg inzicht en gevoel te geven bij hun eigen proces, zowel in coaching, in rouw als in therapie.
Wil je deelnemen en vraag je je af of je wel kwalificeert? We gunnen dit programma aan iedereen maar je moet wel een beetje kaas gegeten hebben van de Jungiaanse psychologie. Interesse? Schrijf je in door te mailen met Caroline of bel even met Loek (06 18 76 89 99).

1.) Studenten die inmiddels hebben geleerd over de aard en de werking van de Transformatiecurve, herkennen hierin de  fasen daarvan. Die van de Ahnung, de onrust en het vage vermoeden.

2.) Anima en animus zijn begrippen uit de Jungiaanse dieptepsychologie. Ze worden geïntroduceerd in Jungiaanse Fundering 2. Als je hier (nog) niet mee bekend bent, lees dan in plaats van anima: ‘het vrouwelijke deel in jouzelf’ en in plaats van animus: ‘het mannelijke deel in jouzelf’.

3.) De Reis van de Held is een begrip dat is geïntroduceerd door Joseph Campbell: The Hero with the Thousand Faces. Campbell onderzocht verhalen uit alle tijden en culturen en ontdekte daarin een universeel verhaalpatroon. Dit patroon – zo blijkt – beschrijft de ontwikkeling van een mens die tot bewustzijn komt en zowel zijn identiteit vindt alsook de betekenis van zijn bestaan.  Daarmee is de Reis een bijzondere en inspirerende werkvorm voor mensen die hun leven (of een bepaalde gebeurtenis in hun leven) vanuit een zingevend perspectief willen leren zien. Voor Jungiaanse coaches en Jungiaanse therapeuten is De Reis een dankbare werkvorm in hun praktijk. De New Jung Academy besteedt er in het najaar van 2018 een drie-daagse leergang aan.

4.) De dynamiek tussen anima en animus is adembenemend mooi beschreven door James Hilman in de hoofdstukken Verraad en Schisma, pagina 79-122. Uit: Verraad en verlangen, Beelden uit de archetypische psychologie. Rotterdam, Lemniscaat, 1984.